ناترازی برق در تابستان ۱۴۰۵ کمتر شد؛ خطر خاموشی شبانه باقیست

اقتصادکارامد: با وجود بهبود نسبی تراز برق نسبت به سال گذشته، برآوردها شبکه سراسری در اوج مصرف تابستان ۱۴۰۵ همچنان با بیش از ۱۳ هزار مگاوات کمبود تولید روبروست که انتظار می رود این کسری در ساعات شب دیده شود.

به گزارش  ایرنا، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در تازه‌ترین مطالعات خود، به بررسی وضعیت تامین برق در تابستان سال ۱۴۰۵ پرداخته و طی آن بخش‌های درگیر با این مساله را تشریح کرده است.

بر همین اساس، در سناریوی واقع‌بینانه، میزان ناترازی توان برق در پیک تابستان سال ۱۴۰۵ حدود ۱۳.۶ هزار مگاوات برآورد می‌شود؛ رقمی که نسبت به سال گذشته حدود ۱.۱ هزار مگاوات کاهش را نشان می‌دهد. با وجود آنکه آثار ناشی از جنگ و آسیب به برخی نیروگاه‌ها و صنایع انرژی‌بر به افزایش تقاضا و کاهش عرضه منجر شده است، افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهره‌برداری حداکثری از نیروگاه‌های برق‌آبی به‌دلیل افزایش بارش‌ها، در مجموع حدود ۵.۵ هزار مگاوات به ظرفیت تولید در زمان اوج بار افزوده و بخشی از فشار وارد بر شبکه را جبران خواهد کرد.

با این حال، به دلیل ماهیت تولید نیروگاه‌های خورشیدی، در صورت عدم مدیریت بار، احتمال افزایش کسری برق در ساعات شب نسبت به سال‌های گذشته وجود دارد؛ موضوعی که ضرورت توجه فوری به آن را دوچندان می‌کند. در بخش ناترازی انرژی نیز بررسی‌ها نشان می‌دهد که در بیش از ۸۲ درصد ساعت، میزان ناترازی کمتر از ۱۰ هزار مگاوات است؛ به این معنا که کسری واقعی برق در بخش عمده ساعات سال در همین محدوده قرار دارد و برنامه‌ریزی برای مدیریت آن نیز باید متناسب با همین واقعیت انجام شود.

بر اساس محاسبات انجام‌شده، می‌توان گفت شرایط صنعت برق در سال جاری نسبت به سال گذشته بهبود یافته است و در صورت اعمال مدیریت صحیح در بخش مصرف و بهره‌برداری، انتظار می‌رود میزان خاموشی‌های برق نیز کاهش یابد.

برآوردهای واقع‌بینانه از وضعیت برق کشور در تابستان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد ناترازی توان در زمان اوج مصرف به حدود ۱۳ هزار و ۶۴۰ مگاوات می‌رسد؛ رقمی که هرچند نسبت به سال گذشته حدود ۱۱۰۰ مگاوات کمتر است، اما همچنان از تداوم یک شکاف بزرگ میان عرضه و تقاضای برق در کشور خبر می‌دهد. بر پایه این برآورد، حداکثر توان تأمین هم‌زمان شبکه حدود ۶۸ هزار و ۴۲۰ مگاوات خواهد بود، در حالی که تقاضا از ۸۱ هزار مگاوات عبور می‌کند.

کاهش ناترازی به معنی عبور از بحران نیست

اهمیت این برآورد از آن جهت است که کاهش نسبی ناترازی، برخلاف تصور اولیه، به معنای عبور از بحران نیست. اگرچه افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهره‌برداری بهتر از نیروگاه‌های برق‌آبی به‌واسطه افزایش بارش‌ها تا حدی به بهبود تراز شبکه کمک کرده، اما هم‌زمان آثار ناشی از جنگ، آسیب به برخی نیروگاه‌ها و اختلال در فعالیت صنایع انرژی‌بر، ساختار عرضه و تقاضای برق را دستخوش تغییر کرده است.

در این میان، یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار، رشد ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر است. پیش‌بینی می‌شود ظرفیت اسمی نیروگاه‌های تجدیدپذیر از حدود ۱۶۰۰ مگاوات در سال گذشته به ۶ هزار مگاوات در سال جاری برسد که افزایشی نزدیک به ۴۲۰۰ مگاوات است.

با این حال، همه این ظرفیت در لحظه اوج مصرف قابل اتکا نیست. برآوردها نشان می‌دهد توان عملیاتی هم‌زمان این بخش در سناریوی واقع‌بینانه حدود چهار هزار و ۸۹ مگاوات خواهد بود. به بیان دیگر، اگرچه توسعه تجدیدپذیرها نقش مهمی در کاهش کسری روزانه برق دارد، اما به دلیل ماهیت ناپایدار و وابستگی آنها به شرایط جوی و ساعات روشنایی، نمی‌توان تمام ظرفیت اسمی آنها را به عنوان توان مطمئن شبکه در نظر گرفت.

همین نکته، مهم‌ترین هشدار گزارش برای تابستان پیش‌رو را شکل می‌دهد که همان خطر تشدید کسری برق در ساعات شب است.

بخش قابل توجهی از بهبود ناترازی سال ۱۴۰۵ ناشی از ورود نیروگاه‌های خورشیدی به مدار است؛ نیروگاه‌هایی که در ساعات شب در عمل از مدار تولید خارج می‌شوند. به همین دلیل، اگر مدیریت بار با دقت و سرعت کافی اجرا نشود، ممکن است کسری برق شبانه نسبت به سال‌های گذشته حتی شدیدتر شود. این موضوع نشان می‌دهد که صرف افزایش ظرفیت نصب‌شده، بدون برنامه دقیق برای مدیریت مصرف در ساعات غیرآفتابی، نمی‌تواند ضامن پایداری شبکه باشد.