ایران در صف قدرت های شکل دهنده نظم نوین جهانی

اقتصادکارامد- هند روزهای ۲۱ و ۲۲ شهریور (۱۲ و ۱۳ سپتامبر) میزبان هجدهمین اجلاس سران گروه بریکس خواهد بود. برخی رسانه های هندی با اشاره به برنامه اجلاس، حضور سران همچون مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری اسلامی ایران، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه و شی جین پینگ، رئیس جمهوری چین را از مهم ترین رویدادهای این نشست دانسته اند.

به گزارش روز چهارشنبه گروه آسیا و اقیانوسیه ایرنا، این نشست در شرایطی برگزار خواهد شد که اعضای بریکس بر تقویت همکاری های اقتصادی، سیاسی و بین المللی و افزایش نقش کشورهای عضو در معادلات جهانی تاکید دارند. رسانه ان دی تی وی (NDTV) نوشت: اجلاس سران بریکس در روزهای ۱۲ و ۱۳ سپتامبر در دهلی نو برگزار می شود و تحولات ژئوپلیتیکی، از جمله بحران خاورمیانه و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، می تواند بر مذاکرات سران و محتوای بیانیه پایانی اجلاس تاثیر بگذارد.

حضور رئیس جمهور ایران

مسعود پزشکیان رئیس جمهوری اسلامی ایران از جمله مقاماتی است که برای حضور در اجلاس بریکس در دهلی نو در کانون توجه قرار دارد. اکونومیک تایمز (Economic Times) پیش تر گزارش داده بود که رئیس جمهوری ایران در نشست سران بریکس در هند شرکت خواهد کرد و در کنار سران دیگری همچون ولادیمیر پوتین در این اجلاس حضور خواهد داشت.

عکس آرشیوی است

همچنین این رسانه در گزارش ۹ سپتامبر خود نوشت که ایران در آستانه سفر پزشکیان به هند، روابط تهران و دهلی نو را «بسیار خوب» توصیف کرده و بر اهمیت این روابط تاکید کرده است. این موضوع می تواند دیدارهای دوجانبه رئیس جمهور ایران با مقام های هندی را به یکی از محورهای مهم سفر تبدیل کند.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، درباره سفر رئیس جمهور به هند برای شرکت در اجلاس بریکس گفت: این سفر روز جمعه یا شنبه انجام خواهد شد، سفری بسیار مهم است؛ چرا که ترتیبات چندجانبه از جمله سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت زیادی دارد.

پوتین در دهلی نو

ولادیمیر پوتین نیز قرار است در اجلاس بریکس حضور داشته باشد. در آستانه این نشست، کرملین بر اهمیت همکاری های اقتصادی میان اعضای بریکس تاکید کرده است.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز ۸ سپتامبر در گفت وگویی با خبرنگاران هندی اعلام کرد که روسیه به دنبال «دلارزدایی» به معنای حذف دلار نیست و از استفاده از روش های مختلف و قابل قبول پرداخت حمایت می کند. این اظهارات نشان می دهد موضوع سازوکارهای مالی و پرداخت های بین اعضای بریکس همچنان یکی از موضوعات مهم پیش روی اجلاس است.

رویترز همچنین گزارش داده است که روسیه و هند در سال های اخیر زیرساخت پرداخت دوجانبه با استفاده از روبل و روپیه را توسعه داده اند و بخش عمده تجارت دوجانبه دو کشور از طریق ارزهای ملی انجام می شود.

اهمیت حضور ایران

عضویت ایران در بریکس از یکم ژانویه ۲۰۲۴ آغاز شد. وزارت امور خارجه هند در گزارشی درباره بریکس، ایران را در کنار مصر، اتیوپی و امارات متحده عربی از اعضایی معرفی کرده است که در سال ۲۰۲۴ به عضویت کامل این گروه درآمدند؛ اندونزی نیز در سال ۲۰۲۵ به اعضای کامل بریکس پیوست.

حضور پزشکیان در اجلاس دهلی نو برای تهران از دو جهت اهمیت دارد: نخست، مشارکت در رایزنی های سیاسی و اقتصادی بریکس و دوم، استفاده از فرصت اجلاس برای توسعه روابط دوجانبه با هند، روسیه و چین.

از نگاه هند نیز اجلاس امسال فرصتی برای تقویت نقش این کشور در میان کشورهای «جنوب جهانی» و پیگیری اصلاحات در ساختارهای حکمرانی جهانی است. تایمز هند (Times of India) نوشته است که دهلی نو قصد دارد از ریاست خود بر بریکس برای همکاری با اقتصادهای نوظهور و طرح موضوع اصلاح نهادهای بین المللی استفاده کند.

دیدارهای دوجانبه در حاشیه اجلاس

یکی از مهم ترین ابعاد اجلاس امسال، دیدارهای دوجانبه سران شرکت کننده خواهد بود. ایندیان اکسپرس (Indian Express) گزارش داده است که دیدارهای نارندرا مودی با شی جین پینگ و دیگر مقام ها، در کنار مذاکرات اصلی اجلاس، از موضوعات مورد توجه رسانه ها خواهد بود.

از سوی دیگر، رویترز گزارش داده است که کرملین در حال برنامه ریزی دیدارهای دوجانبه پوتین با سران حاضر در نشست است.

حضور همزمان سران ایران، چین و روسیه در دهلی نو، اجلاس امسال را به یکی از مهم ترین گردهمایی های دیپلماتیک بریکس در سال های اخیر تبدیل کرده است. ایندیان اکسپرس نیز معتقد است تحولات ژئوپلیتیکی گسترده تر، بر فضای اجلاس و آینده این گروه سایه افکنده است.

تحولات ژئوپلیتیکی گسترده‌تر، بر فضای اجلاس و آینده این گروه سایه افکنده است. بریکس در سال ۲۰۰۶ با مشارکت برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و نخستین نشست سران آن در سال ۲۰۰۹ در یکاترینبورگ روسیه برگزار شد. آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ به این گروه پیوست و نام آن از «بریک» به «بریکس» تغییر کرد. این گروه با هدف تقویت همکاری میان اقتصادهای نوظهور و افزایش نقش آنها در ساختارهای اقتصادی و سیاسی بین المللی شکل گرفت و به تدریج همکاری های خود را به حوزه هایی مانند تجارت، سرمایه گذاری، انرژی و توسعه گسترش داد. در سال ۲۰۲۳ نیز در نشست ژوهانسبورگ تصمیم به گسترش بریکس گرفته شد و جمهوری اسلامی ایران به همراه چند کشور دیگر از سال ۲۰۲۴ به عضویت کامل این گروه درآمد.